Geestelijk vader van het populaire indexbeleggen overleden vrijdag 01 februari 2019

John (Jack) Bogle 1929-2019

‘In investing you get what you don’t pay for’.

Het is vroeg in de ochtend ergens in 1992, Bill Clinton is net president, de economie is ‘booming’ en verliezen op de beurs is praktisch onmogelijk. In een diner nabij Philadelphia heeft een jonge journalist een afspraak met de directeur van een sterk opkomende vermogensbeheerder. De voor de industrie á typische man tegenover hem bekijkt aandachtig de kaart, wikt en weegt wat, en kijkt de journalist dan met grote doordringende ogen aan: ‘ik kies voor á la carte, dat is goedkoper dan de buffet-deal van $5.95’. Het is een van de vele anekdotes die de oprichter van Vanguard typeerde. John Bogle werd 89, vergaarde 88 miljoen dollar vermogen (veel minder dan zijn gelijken bij concurrerende fondshuizen) en was wars van onnodige kosten. Had hij een afspraak in New York, dan nam hij liever ’s ochtends de trein dan dat hij een dure hotelkamer in Manhattan boekte. Bogle veranderde de beleggingswereld; vooral door beleggers kostenbewust te maken, maar ook met zijn beroemde en beruchte en niet altijd even populaire uitspraken over beleggen. Hij stelde systematisch vraagtekens, daagde uit en bekritiseerde de gevestigde orde. Evenals die andere succesvolle belegger uit zijn generatie moest hij niets hebben van gladde Wallstreet verhalen, gelikte bankiers en hun, in zijn ogen, zinloze adviezen tegen belachelijke premium prijzen. Dat vatte hij zo samen: ‘in investing you get what you don’t pay for’. Een profiel van misschien wel de meest invloedrijke belegger van deze tijd.

Big Money from Boston

– Forbes Magazine

Het is begin jaren vijftig als de student Jack Bogle in de statige bibliotheek van Princeton op zoek is naar een ongerept onderwerp voor zijn master thesis. Bladerend door het zakenblad Forbes valt zijn oog op het artikel Big Money from Boston, verhalend over de dan nog kleine Mutual Fund (beleggingsfondsen) industrie. Bogle raakt gefascineerd en besluit zijn thesis over de economische functie van o.a. Mutual Funds te schrijven. Deze thesis, ‘The Economic Role of the Investment Company’ werd niet alleen magna cum laude gewaardeerd, maar vormde ook de basis voor een glansrijke carrière. Interessant weetje: in de ’thesis van Bogle’s is naast het prijzen van Mutual Funds als welvaartsmobiliteitsvehikel voor de middenklasse, ook zijn eerste kritiek op de pretentie van diezelfde structuur te lezen: ‘Mutual funds can make no claim to superiority to the market averages’.

Wellington fund: van CEO tot uitdager van de gevestigde orde

Niet alleen de professoren van Princeton waren onder de indruk van Bogle’s thesis, ook de CEO van vermogensbeheerder Wellington was dat. Hij bood Bogle een baan aan; aanvankelijk als diens assistent maar na een klein decennium schopte de dan 35-jarige Bogle het al tot CEO. Allicht niet tot ieders genoegen bleef Bogle de baas toen Wellington fuseerde met een vermogensbeheerder uit Boston. De toekomst zag er goed uit voor John Bogle, tot de beurscrash van 1973 zijn positie deed wankelen. Onder druk van verliezen en een ongeruste clientèle werden Bogle en zijn medebestuurders het niet eens over een nieuwe strategie. Bogle’s dagen bij Wellington als CEO waren geteld toen een stemming onder de partners leidde tot zijn vertrek als CEO. Wel bleef hij aan als bestuurslid.

Vanguard

Achteraf bezien bleek deze dip in zijn carrière een zegen. Vanuit de comfortabele positie in de raad van bestuur kon Bogle rustig bouwen aan de uitvoering van zijn beleggingsvisie. In 1976 lanceerde hij Vanguard en niet veel later het eerste indexfonds voor particulieren. Dat fonds groeide uit tot het populairste fonds ooit. Revolutionair was ook de eigendomsstructuur van Vanguard, waarbij de aandeelhouders de eigenaren van de fondsen bleven en een beheerder, Vanguard, inhuren. Vanguard was het eerste fondshuis dat direct, en dus niet via een bank of broker, fondsen aan klanten verkocht. Religieus trok Bogle, zelfs in de laatste jaren, ten strijde tegen wat omschreven kan worden als product marketing. Het belang van de klant en realisme stond bij Bogle altijd centraal, zelfs als dat zijn eigen Vanguard schaadde. Typerende voorbeelden zijn uitspraken over passief beleggen: “don’t go searching for a needle in a haystack, just buy the haystack” en “you will always get your fair share of the market, also when it goes down.” De starre focus op kosten en het volgen van de markt betaalden zich uiteindelijk meer dan uit: Bogle kreeg een schare volgers, Bogleheads genaamd. Misschien belangrijker, Vanguard groeide uit tot het tweede fondshuis ter wereld gemeten naar beheerd vermogen.