Het nieuwe evenwicht donderdag 12 december 2013

Eindelijk is het dan zo ver: de distributievergoeding is over minder dan een maand verleden tijd. De toezichthouder vindt dat deze vergoeding niet meer kan, omdat ze ingaat tegen het principe van transparantie en omdat het instellingen ervan kan weerhouden in het belang van de eindklant te handelen. 


Voor actieve huizen heeft het provisieverbod ook voordelen: zonder kickbackfee neemt de Total Expense Ratio af, wat betekent dat het gemakkelijker zou moeten worden de benchmark te verslaan.

Maar het verlangt wel dat deze fondshuizen ook echt actief risico nemen, want als ze dat niet doen dan blijft de overeenkomst met de index te groot en verliezen ze het sowieso van passieve producten. Want onder de streep zijn de kosten van actief beheer ook na de afschaffing van de distributievergoeding nog altijd hoger.

Tal van kosten
Immers, het gaat niet alleen om de beheerkosten, maar ook om de bied- en laatprijzen, de spread en de aan- en verkoopkosten in het fonds. Keerzijde van het actieve beleid is bovendien dat er veel meer transacties worden gedaan, wat de kosten van het beheer opdrijft. Dit houdt in dat het actieve fondsmanagers per definitie meer moeite kost om de benchmark te verslaan, zeker op de langere termijn. Want de benchmark maakt nu eenmaal geen kosten.

Daarom is ook het gebruik van een ETF als benchmark, zoals fondsbeheerder Wouter Weijand vorige week in zijn column op Fondsnieuws terecht bekritiseerde, niet juist. Een ETF maakt namelijk ook kosten waardoor de tracking difference tussen het fonds en de “benchmark” ten onrechte verkleind wordt. 
De fondsmanagers moeten dus laten zien wat hij waard is.

Passief nieuwe actief
Het is moeilijk, maar niet onmogelijk dat hij waarde toevoegt aan uw portefeuille door de markt te verslaan. Die verdienste kan hij hebben vooral in exotische of beperkt liquide markten, zoals onafhankelijk onderzoek laat zien. Goede research en gedegen analyse kunnen hem een voorsprong bezorgen waaruit zich outperformance laat verklaren.

Maar in de grote liquide aandelen- of obligatiemarkten is het nagenoeg onmogelijk om een consistente informatievoorsprong te behouden en de markt te verslaan. In die gevallen is een zo laag mogelijke kostenload de beste garantie voor een goed rendement. Met andere woorden: passief is in die context het nieuwe actief.

Level playing field
De AFM breekt al langer een lans voor het feit dat particuliere beleggers een ‘gebalanceerde keuze’ moet worden aangeboden op basis van de waarde die beleggingsproducten werkelijk toevoegen. Daar is nu nog geen sprake van: ongeveer 50 procent van het belegd vermogen van Nederlandse particulieren is belegd in actief beheerde fondsen; slechts een fractie van het totaal belegde vermogen is gealloceerd naar passief.

Het brede vermoeden bestaat dat dit te maken heeft met de rijke inkomsten die banken en dergelijke krijgen uit de distributie van deze fondsen. Maar volgend jaar is dat feest voorbij en ontstaat er vanzelf een level playing field tussen actief en passief. Ook zal er dan meer evenwicht komen tussen en duur en goedkoop.

Meer transparantie
Een meer transparante kostenstructuur is de winst die de eindbelegger als eerste mag pakken. De tweede winst is dat de vergelijking tussen actief en passief beter te maken is.

Hierdoor zal ook de performance beter te vergelijken zijn en zal het voor beleggers gemakkelijker worden te bepalen hoe actief en passief naast elkaar in een portefeuille kunnen bestaan en vooral ook complementair kunnen zijn. Hoewel banken en fondshuizen met deze nieuwe inrichting van het speelveld nog worstelen, is dit voor particuliere beleggers in ieder geval een goed begin van het nieuwe jaar.

Martijn Rozemuller

Martijn Rozemuller Managing Director