Mijn kerstcadeau voor de bewoners van AEX-UTOPIA vrijdag 22 december 2017

Een gouden tip voor de 200.000 nieuwe beleggende huishoudens

Het is dringen bij de virtuele kassa van banken, brokers en vermogensbeheerders: voor het eerst sinds jaren slaan Nederlandse huishoudens massaal aan het beleggen. Maar liefst 1,4 miljoen Nederlandse huishoudens beleggen nu, een toename van ca. 200.000 huishoudens ten opzichte van eind 2016. Maar waarom zijn die mensen gaan beleggen? Is het de lage rente, de ogenschijnlijk onstuitbare opmars van de AEX, het herstel van de wereldeconomie, de spectaculaire ontwikkeling van de Bitcoin en andere crypto currencies en/of de plannen van het nieuwe kabinet Rutte? Misschien was het niets van dat alles en waren het de niet geringe investeringen van banken, brokers, assetmanagers en andere financiële partijen die met diepe zakken en dito reclamebudgetten vechten om uw aandacht (en uw spaarcenten) en uw vermogen een betere ‘zorg’ beloven.

De afgelopen twaalf maanden hadden mijn medewerkers en ik naar schatting contact met 220.000 mensen. Niet allemaal persoonlijk natuurlijk, maar de optelsom van maandelijkse nieuwsbrieven, website bezoeken, telefoongesprekken, e-mails, gesprekken op beurzen, spontane ontmoetingen bij seminars en andere evenementen is ongeveer 220.000. Onze boodschap was altijd dezelfde. Denk aan uw kosten, spreid uw risico zo veel mogelijk, probeer de markt niet te timen, let op de kleintjes (ja, dus ook op de dividendbelasting die u betaalt, dat levert al snel 0,5% extra rendement op) en handel niet te veel. Daarnaast besteden we aandacht aan de psychologie van het beleggen, want we zijn nu eenmaal mensen die (emotioneel) reageren en geen robots die met dezelfde prestatiegegevens altijd een rationele beslissing nemen. Het devies daar: schakel uw emoties uit door bijvoorbeeld periodiek te beleggen en wacht vooral niet te lang met beginnen. Hoe langer u wacht, hoe meer uw risico toeneemt. Niet alleen omdat de kans op een minder rendement bij een langere horizon steeds kleiner wordt (door langer te wachten met beginnen wordt uw horizon minder lang), ook omdat u nu al op uw belegde spaarvermogen aan het verliezen bent en dat verlies zal moeten compenseren. Dat alles wordt versterkt door het rente-op-rente effect.

Na het lezen van het goede nieuws zou ik kunnen concluderen: ‘eindelijk, de jarenlange inspanningen en investeringen werken want mensen beleggen weer!’ Ook Think ziet dat terug in de resultaten: hosanna, we hangen de vlag uit, geweldig, een groter kerstpakket voor de medewerkers, want een beter einde van het jaar kan een oprichter/ eigenaar van een assetmanager zich niet wensen?

Nou, niet helemaal. Natuurlijk juich ik het toe dat mensen weer (massaal) beleggen, maar ik wil graag dat mensen blijven beleggen. Deze ambivalente gevoelens deden me terugdenken aan een webinar enkele weken geleden over hoe je eenvoudig slim kunt beleggen. In de studio schoof Jacob Schoenmaker (beursanalist bij RTL) aan als onafhankelijk specialist en zoals wel vaker stelde interviewster Eliane Kuepers (RTL) hem de vraag of mensen (nu) moesten gaan beleggen? Zijn antwoord was een ‘Ja(…), maar(…)’. ‘Ja, beleggen’, maar of juist nu een goed idee was wist hij niet. Jacob redeneerde dat de beurzen al enige tijd opliepen met daarbij de impliciete kanttekening dat een correctie toch niet heel lang kon uitblijven. En wat zouden mensen gaan doen als ze ineens een verlies van 15% voor de kiezen krijgen? Blijven ze dan bij hun oorspronkelijke plan of likken de bewoners van AEX-Utopia hun wonden om vervolgens met de staart tussen de benen te vertrekken naar de beste spaarpropositie?   

Ik deel de bezorgdheid van Jacob en kijk dus met vreugde en enige zorg naar de bewoners van die virtuele stad AEX-Utopia. Want waarom zijn zij juist nu met beleggen begonnen? Onderzoeksbureau Millward Brown (onderdeel van TNT-Kantar) deed onderzoek naar welke factoren de keuze om te gaan beleggen beïnvloeden. Lage spaarrente? Mwa, maar mondjesmaat. Voldoende eigen financiële ruimte? Weinig tot geen impact. Weloverwogen beslissingen gebaseerd op gedegen onderzoek van langdurige vergelijkingen tussen de opbrengsten van beleggen en sparen dan? Welnee, bijna nooit. Stijgende koersen dan misschien? Nee, nou ja tenzij het die van de AEX betreft! En precies dat baart mij zorgen, want zijn mensen in AEX-Utopia komen wonen vanwege de haast utopische koersstijgingen van de AEX?

Beleggers leven momenteel in een haast utopische rendementsrealiteit waarin koersen, ongeacht mondiale spanningen zoals valutacrises en intercontinentale politieke spanningen, blijven stijgen. Maar wordt de utopie een dystopie bij een fikse correctie? De AEX is een relatief zeer beperkte index en zeker geen graadmeter voor de wereldeconomie. Om daarop een beleggingsbeslissing te baseren is dus wat kortzichtig, al helemaal als die beslissing wordt genomen op basis van en (vooral) na jaren van koersstijgingen. Ik ben dan ook bang dat nieuwe beleggers bij een stevige correctie gedesillusioneerd afhaken; dat beleggen dan (onterecht) weer in het verdoemhoekje komt te staan en (erger nog) dat mensen jarenlang potentieel rendement missen.

In veel van onze seminars en lezingen stond de weddenschap tussen Buffett en het volgens hem veel te dure Protégé & Partners centraal. De weddenschap, die het orakel uit Omaha overigens glansrijk won, gebruikten we als kapstok om de vaak onderschatte, maar enorme impact van kosten en een lange termijnvisie gebaseerd op buy-and-hold aan u te tonen. We gebruikten Buffett daarnaast omdat veel van zijn beleggingsprincipes aansluiten bij onze filosofie en uiterst effectief bleken. Dat vinden we nog steeds en om het jaar af te sluiten deel ik daarom nog één Buffett-uitspraak met u: “Attemt to be fearfull when others are gready and gready when others are fearfull.”  Ik zou willen adviseren deze wijsheid praktisch en emotieloos toe te passen: als u periodiek belegt voor de lange termijn (>10 jaar) in een product dat u tegen lage kosten een brede spreiding biedt, bereikt u exact het gemiddelde van wat Buffett adviseert en dat is waarschijnlijk nog steeds heel erg goed.