Vijf maanden is écht te kort vrijdag 01 december 2017

Op 25 oktober jongstleden kopte het Financiële Dagblad ‘De gemiddelde aandeelhouder heeft zijn belegging slechts vijf maanden in bezit’. Het FD onderzocht hoe lang beleggers aandelen gemiddeld in portefeuille houden. Hoewel banken, vermogensbeheerders en toezichthouders al jaren prediken dat beleggen vooral op de lange termijn rendeert en hoewel alle onderzoeken naar rendement dit aantonen, gedragen beleggers zich dus anders. Goed nieuws voor dezelfde banken en brokers die aan transacties verdienen, maar slecht voor u als belegger of althans voor het rendement op uw beleggingen. Waardoor komt dit schadelijke gedrag en wat kunnen we eraan doen?

Kahneman en zijn biases

Voordat we ingaan op het hoe, moeten we kort stilstaan bij de vraag waarom beleggers geneigd zijn frequent te handelen. Wij mensen zijn beperkte wezens, zo toonde psycholoog Daniel Kahneman vier decennia geleden aan. Hij vatte zijn bevindingen samen in wat wordt beschouwd als de bijbel van Behavioral Finance: ‘Thinking Fast, and Slow’. Ons brein bestaat uit twee fundamenteel anders werkende systemen. Een intuïtief systeem (systeem 1) dat we de hele dag door gebruiken en een rationeel systeem (systeem 2) waarmee we logische berekeningen uitvoeren.  Systeem 1 helpt ons alledaagse beslissingen nemen zoals navigeren door het verkeer en is goed in het snel detecteren van gevaren en kansen. Het werkt snel en handelingen zijn geautomatiseerd, maar is ook foutgevoelig. Met het rationele systeem 2 is dat anders. Daarmee berekent u bijvoorbeeld hoeveel stappen u hoe snel  moet nemen om op een bepaalde tijd op de door u gewenste locatie te arriveren. Systeem 2 is echter traag en daardoor niet geschikt voor de snelle beslissingen die we de hele dag door moeten nemen. Als gevolg neemt het eerste systeem vaak beslissingen. Juist dat systeem is gevoelig voor fouten en bijvoorbeeld sterk beïnvloedbaar door groepsdruk (we willen niet buiten de groep vallen), niet willen verliezen (gevaar) en andere menselijkheden. Kahneman noemde deze menselijkheden biases en won de nobelprijs voor de economie voor zijn analyse van de manier waarop ze economisch gedrag beïnvloeden.  

Nu moet je uitkijken om tegen beleggers te zeggen dat ze irrationeel zijn, maar de relatie tussen biasses en de (te) korte aanhoudperiode is herkenbaar. Iedere belegger wil winst maken, hekelt verliezen en (her)kent de emoties bij de koersontwikkeling van een aandeel of portefeuille. De emoties lopen vaak bijna synchroon aan de koersontwikkeling en leiden in >50% van de gevallen tot een verkeerde verkoop- of koopbeslissing, zo toonde Morningstar’s onderzoek ‘Mind the Gap’ aan. Immers, beleggen is een zero-sum-game waarin er een winnaar tegenover elke verliezer staat.

Waarom is 5 maanden te kort?

Een beleggingshorizon van vijf maanden is écht te kort en wel om drie redenen. Ten eerste omdat toeval in vijf maanden een te grote rol speelt. De kans dat u net op een verkeerd moment koopt of verkoopt is in vijf maanden veel groter dan bij een periode van 5 jaar of langer. Ten tweede maakt u kosten iedere keer dat u een aandeel aan- en verkoopt: u betaalt uw broker en de spread. Tot slot toont onderzoek van het Center for Research in Securities Prices (CRSP, één van de zes grote gerenommeerde onderzoeksbureaus op het gebied van beleggen in de Verenigde Staten) aan dat er een correlatie bestaat tussen hoe lang u belegt en de kans op een negatief rendement. Wat blijkt? Hoe langer de periode dat u belegt, hoe groter de kans op een positief rendement. Over de onderzochte periode van 90 jaar was er na ca. 20 jaar beleggen zelfs geen periode meer te vinden waarin een neutrale portefeuille een negatief rendement had opgeleverd.

Beleg niet alleen in wat je kent, maar spreid zo breed mogelijk

Hoewel het beleggen in de voor Nederlanders bekende AEX-index beter is dan het proberen te selecteren van de kersen op de taart, beantwoordt een breed gespreide belegging beter aan de vraag naar een optimale balans tussen rendement en risico. Iedere belegger is immers op zoek naar rendement op vermogen en (tegelijkertijd) een optimale bescherming tegen de risico’s die met beleggen gepaard gaan. Dat doet u onder meer door te spreiden over verschillende categorieën, in een verhouding die past bij uw risicoprofiel.

Wat niet weet, wat niet deert

Niemand vindt het leuk om in een paar maanden tijd 15% van zijn (belegde) vermogen te zien verdampen en toch kan dat (tijdelijk) gebeuren. Voor hen het advies: wat niet weet wat niet deert. Beleggen is een lange termijn sport. Pas als de finish in zicht is doet het ertoe wat de score is. Door wekelijks, of misschien wel dagelijks met de ontwikkeling van uw portefeuille bezig te zijn gaat de economie niet harder groeien, stijgen de beurzen niet sneller en wordt uw portefeuille niet meer waard. Daar komt bij dat iedere handeling waarschijnlijk geld kost. Niet alleen als gevolg van de transactiekosten voor dit handelen, maar ook omdat de meeste beslissingen (aan- of verkoop) verkeerde zijn. Daarom kunt u misschien maar beter niet al te veel op de hoogte blijven van de laatste koersontwikkelingen. Dan slaapt u stukken lekkerder en rendeert uw portefeuille vermoedelijk beter!