Wat als de bom valt? maandag 02 oktober 2017

In de jaren tachtig zong de Nederlandse band Doe Maar over wat er zou gebeuren als de bom zou vallen. En ironisch genoeg legde het nummer ook een bommetje onder het voortbestaan van de band doordat het een conflict over auteursrechten creëerde. Nu Kim Jong-Un aan de macht is in Noord-Korea en zich een nietsontziende meedogenloze dictator toont en de president van de Verenigde Staten als een driftige puber reageert, lijkt de dreiging waar Doe Maar over zong opeens weer actueel. Uiteraard hoop ik dat het niet zover zal komen, maar het heeft me wel weer eens aan het denken gezet over de (soms onvermoede) risico’s die je als belegger loopt. Sommige beleggers zijn veel bezig met financieel-economisch nieuws, groeicijfers, koersen, kosten en rendementen. Maar beleggen is bij uitstek een tak van sport die sterk verbonden is met alle (politieke, economische, demografische, geografisch, sociaal-culturele, technologische en ecologische) externe gebeurtenissen. De omgeving van een belegger is complex, dynamisch en laat zich niet of nauwelijks door handelen van bedrijven of individuen beïnvloeden. Daaraan denkend zit ook ik ongemakkelijk op mijn stoel: wat te doen als die bom valt?

Het grote probleem met Black Swan achtige risico’s (onvoorspelbare gebeurtenissen met een zeer kleine kans maar een zeer grote impact) is dat je ze niet of nauwelijks ziet aankomen en het dus heel lastig is om je erop voor te bereiden. Er zijn talloze voorbeelden van onheilsprofeten die waarschuwden voor wereld ontwrichtende apocalyptische gebeurtenissen. Denk bijvoorbeeld aan het voorspelde vastlopen van computers tijdens de millenniumwisseling, het door de Maya’s voorspelde einde der tijden (leverde een aantal vermakelijke films op, maar een ecliptisch einde van de wereld bleef uit) of recent de crash op de beurzen die de verkiezing van Trump zou veroorzaken (het tegenovergestelde gebeurde). Allemaal zeer beangstigend, maar tot op heden niet gebeurd of verkeerd voorspeld. Wel waren er natuurrampen en politieke aardverschuivingen die door sommigen waren voorspeld, maar waarvan de gevolgen werden onder- of juist overschat. Denk bijvoorbeeld aan tsunami’s, orkanen en andere onheilspellende natuurrampen. Of aan politieke verschuivingen zoals de Brexit, of de verkiezing van de nieuwe Franse president Macron (met een nieuwe partij niet alleen de verkiezingen winnen, maar ook het presidentschap verzekeren is een noviteit in de Franse geschiedenis). Indrukwekkend, maar terugkijkend zullen velen zeggen: ‘het viel uiteindelijk reuze mee.’

Een echte Black Swan was de financiële crisis die de wereld in 2008 verraste. Niemand hield het voor mogelijk dat de Amerikaanse huizenmarkt zou kunnen vastlopen, als gevolg huizenprijzen konden dalen en daardoor grote groepen huiseigenaren in de problemen kwamen. Toen de huizenmarkt tegen ieders verwachting toch instortte, raakten financiële markten in paniek en stortte het kaartenhuis in. Overal kleurden beurzen rood en de wereld kreeg te maken met de diepste crisis sinds 1929. Collectief vroegen analisten zich: ‘komt dit nog goed?’

Inmiddels weten we het antwoord: wie in 2008 belegd was, en gewoon is blijven zitten, staat in 2017 op een fraaie winst. Voor een lange termijn belegger is dit een belangrijk aspect om over na te denken. Dat begint vermoedelijk met accepteren dat het onvoorspelbare echt onvoorspelbaar is. De ongemakkelijke conclusie is dat je er dan echt niets aan kan doen. Want dat wat je niet weet en je niet kan voorspellen, daar kan je je moeilijk op voorbereiden. Maar als je beleggingshorizon lang genoeg is, dan kun je het waarschijnlijk wel uitzitten, tijd is de vriend van de lange termijn belegger.


Toch valt uit de geschiedenis van onvoorziene rampen en daaruit volgende crises een wijze les te trekken: na regen komt zonneschijn. De bovenstaande grafiek toont de kans op verlies in verschillende periodes en bij verschillende beleggingshorizonnen. Het mooie van deze data is de enorme tijdspanne die overbrugd wordt, zo’n 90 jaar aan historische koersen! Het is natuurlijk geen verrassing, maar wat blijkt? Hoe langer de periode waarin u belegt, hoe kleiner de kans dat u een negatief rendement behaalt. Je bereidt je daarom het beste voor op een crisis door vooraf te bedenken dat je bij enorme koersdalingen het beste zo min mogelijk kunt doen, hoogstens een herweging van uw portefeuille. Dan komt alles waarschijnlijk vanzelf weer goed, althans zo leert de geschiedenis.

Martijn Rozemuller

Martijn Rozemuller Managing Director