Belangrijke aandachtspunten voor indexbeleggen

Indexbeleggen door middel van ETF’s wordt steeds populairder. Het is daarom niet verwonderlijk dat er steeds meer ETF’s worden aangeboden. Maar niet alle ETF’s zijn hetzelfde. Hieronder staan de belangrijkste aandachtspunten opgesomd.

Productstructuur

ETF’s gebruiken verschillende methodes om de index te volgen. Het belangrijkste verschil is wat de ETF feitelijk in de portefeuille houdt.

  1. ETF’s met fysieke replicatie

    Deze ETF’s beleggen daadwerkelijk (fysiek) in de aandelen van de index die zij volgen. Beleggers weten hierdoor exact waar ze in beleggen. Binnen fysieke replicatie is er een onderscheid te maken tussen twee methodes: volledige fysieke replicatie en geoptimaliseerde replicatie. Om weer terug te komen op het voorbeeld van de AEX: bij volledige fysieke replicatie houdt de AEX ETF alle bedrijven in de AEX aan in overeenstemming met hun individuele gewicht in de index. Bij geoptimaliseerde replicatie houdt de AEX ETF een representatieve afspiegeling van de index in portefeuille. Deze methode wordt over het algemeen  alleen toegepast als de index heel veel bedrijven kent, waardoor het niet efficiënt en te duur zou zijn om de bedrijven met de kleinste weging ook op te nemen.

  2. ETF’s met synthetische replicatie

    Deze ETF’s beleggen niet in de aandelen van de index; in deze vorm wordt de index gevolgd met behulp van derivaten. Ze gaan een zogenaamde “Total return swap” aan met een financiële tegenpartij, doorgaans een investment bank. Dit zijn contracten waarin wordt overeengekomen dat deze financiële tegenpartij het rendement van de index levert, minus de overeengekomen vergoeding (“swap spread”). Deze ETF’s zijn iets risicovoller omdat ze afhankelijk zijn van de tegenpartij. De tegenpartij garandeert zijn verplichting door een onderpand aan te bieden, dit onderpand hoeft echter niet overeen te komen met de onderliggende index.

    Ondanks dat dit een risicovollere manier is dan fysieke replicatie om een index te volgen, zijn sommige indices simpelweg alleen op deze manier te volgen. Hierbij kan gedacht worden aan de meeste grondstoffen, maar ook aan erg illiquide en exotische aandelenindices.

Securities lending

ETF’s die gebruikmaken van fysieke replicatie kennen de veiligste en meest transparante structuur. De effecten worden namelijk daadwerkelijk aangehouden in de ETF. Echter, fysieke ETF’s kunnen ook effecten uitlenen om extra opbrengsten voor het fonds te genereren. Hoewel deze extra inkomsten de hogere kosten gedeeltelijk kunnen compenseren (ook wel securities lending genoemd), stelt deze praktijk de belegger ook bloot aan tegenpartijrisico. Daarnaast gaat in sommige gevallen 40% van de inkomsten naar de uitgevende instelling en 60% naar de belegger, terwijl de belegger wel 100% van het risico draagt. Tijdens de kredietcrisis heeft dit ook daadwerkelijk tot problemen geleid, beleggers mochten van de uitgevende instelling tijdelijk niet uitstappen omdat het onderpand bestond uit illiquide effecten die niet tegen een redelijke prijs konden worden verkocht. Naast dat dit het flexibiliteitsvoordeel van ETF’s dus teniet kan doen, zou dit ook grote gevolgen kunnen hebben voor uw rendement.

 

Fiscale aspecten

Als u belegt in ETF’s doet u dat omdat u het rendement en de spreiding van de onderliggende index wilt. Bij een index gebaseerd op aandelen is dividend een belangrijke component van het rendement. Een ETF wordt fiscaal gezien net zo behandeld als een “gewoon” aandeel. Dividend wordt netto uitgekeerd, onder inhouding van dividendbelasting. Bij aandelen kan deze ingehouden dividendbelasting aan het einde van het jaar teruggevorderd worden via de Nederlandse fiscus. Afhankelijk van de uitgevende instantie en het vestigingsland van een ETF kan dit hetzelfde werken of afwijken.

De volgende fiscale aspecten bepalen de efficiënte doorgifte van dividend. U dient zich hier als belegger dan ook terdege van bewust te zijn.

Vestigingsland uitgevende instantie

Het land waarin de uitgevende instantie en/of het fonds gevestigd is bepaalt of uw dividend efficiënt doorgegeven wordt. Aangezien een ETF fiscaal gezien behandeld wordt als een aandeel, heeft u als belegger het recht om de ingehouden dividendbelasting te verrekenen of terug te vorderen. Het bedrijf dat het netto dividend uitkeert, moet dividendbelasting inhouden (15%) en aan de Belastingdienst afdragen. U houdt dus in eerste instantie netto 85% dividend over. Zelf betaalt u vermogensrendementsheffing in box 3 over uw beleggingen. Er wordt dus in eerste instantie twee keer belasting betaald: dividendbelasting en vermogensbelasting. De dividendbelasting is echter – net als loonbelasting – een voorheffing die u kunt verrekenen met de inkomstenbelasting.

Als u belegt in een buitenlandse ETF, bijvoorbeeld gevestigd in Ierland of Luxemburg, dan verliest u het recht om deze ingehouden dividendbelasting terug te vorderen of te verrekenen. Dit wordt ook wel het dividendlek genoemd. U krijgt dus in eerste instantie netto dividend en verliest de mogelijkheid om de ingehouden 15% terug te vorderen of te verrekenen waardoor u nooit het bruto dividendrendement zult ontvangen.

Bij een binnenlandse aanbieder van ETF’s kunt u de ingehouden dividendbelasting wel terugvorderen of verrekenen, waardoor u geen dividendlekkage heeft. Think ETF’s is de eerste Nederlandse aanbieder, en dus een aanbieder waar u de ingehouden dividendbelasting volledig kunt terugvorderen. Think ETF’s heeft, in tegenstelling tot andere aanbieders, een Nederlandse juridische structuur en fiscaal gezien de FBI (Fiscale Beleggingsinstelling) status. Hierdoor kunnen de Think ETF’s de ontvangen dividenden efficiënt doorgeven aan de belegger. Zo heeft een belegger in bijvoorbeeld de Think AEX UCITS ETF ongeveer 15% meer dividendopbrengst dan een belegger in een van de andere AEX UCITS ETF’s. Dit is bij een dividendrendement van 3% tot 4% per jaar al gauw 0,5% meer vermogenswinst!

Belastingverdragen

Voor Think ETF’s gaat dit fiscale voordeel ook op als u een ETF koopt die buitenlandse aandelen volgt zoals de Think Global Equity ETF, al werkt het fiscale aspect dan iets anders. Dividend uit het buitenland wordt in eerste instantie verminderd met buitenlandse dividendbelasting. Dus bij dividendbetalingen vanuit het buitenland vindt dubbele belasting plaats: één keer ‘dividend withholding tax’ in het land waar de vennootschap is gevestigd en dividendbelasting in het vestigingsland van het fonds.

Om de gevolgen van dubbele belasting te verzachten, sluiten landen onderling vaak belastingverdragen, zo ook Nederland. De Nederlandse overheid vindt het belangrijk dat Nederlandse investeerders op buitenlandse markten onder dezelfde voorwaarden kunnen investeren als andere investeerders. En dat buitenlandse investeerders onder dezelfde voorwaarden in Nederland kunnen investeren. Nederland is een land met enorm veel belastingverdragen, veel meer dan bijvoorbeeld Ierland of Luxemburg, ter voorkoming van dubbele heffing van directe belastingen (onder andere inkomstenbelasting en dividendbelasting).

U hebt als belegger dus een aanzienlijk voordeel om te beleggen in Nederlandse ETF’s die een buitenlandse/wereldwijde index volgen. Door de grote hoeveelheid belastingverdragen die Nederland heeft gesloten, wordt uw dividend veelal efficiënt doorgegeven en dit resteert direct in vermogenswinst.

Een overzicht van alle belastingverdragen kunt u vinden op www.rijksoverheid.nl.

 

Indexmethodologie

Indices kunnen op verschillende manieren worden samengesteld. De wegingsmethodologie heeft namelijk een grote invloed op het uiteindelijke rendement. Hieronder worden de twee belangrijkste wegingsmethodes uiteengezet.

Marktkapitalisatie gewogen index

De meest bekende, en meest voorkomende vorm, is de naar marktkapitalisatie gewogen index. In een kapitaal gewogen index krijgen fondsen met een hogere beurswaarde een zwaardere weging in de index. Deze ondernemingswaarde wordt gespecificeerd als marktkapitalisatie: het aantal uitstaande aandelen vermenigvuldigd met de koers. De marktkapitalisatie van een bedrijf is dus bepalend voor haar weging in de index. Voorbeelden van naar marktkapitalisatie gewogen indices zijn: de AEX index, de S&P500 Index en de MSCI World index.

Gelijk gewogen index

Een gelijk gewogen index is een aandelenindex waarbij alle aandelen een even grote weging in de index hebben. Concreet betekent dit dat bij een index met bijvoorbeeld 250 aandelen, alle aandelen in beginsel 0,4% in de index vertegenwoordigen.

Onderzoeksresultaten van MSCI en S&P tonen aan dat beleggen in een gelijk gewogen index loont. De gelijk gewogen versie van de MSCI World heeft de marktkapitalisatie gewogen index met 4,7% per jaar1 verslagen. Bij de S&P 500 was dit verschil over een periode van 20 jaar 1,8% per jaar2. Een belangrijk voordeel van een gelijk gewogen index is dat de sectorverdeling bepaald wordt door het aantal bedrijven uit een sector en niet door de gezamenlijke marktkapitalisatie. Hierdoor worden bedrijven en sectoren die sterk zijn opgelopen, afgebouwd op het herweegmoment, met als gevolg dat bubbelvorming wordt tegengegaan. Bijkomend voordeel is de betere spreiding; in een marktkapitalisatie gewogen index is het niet ongebruikelijk dat een groot deel van de index gevormd wordt door een klein deel van de aandelen. Een klassiek voorbeeld is de AEX, hier wordt momenteel ruim 60% van de index bepaald door 6 van de 25 aandelen. Bij een gelijk gewogen index is deze spreiding, de naam zegt het al, veel gelijkmatiger waardoor het concentratierisico kleiner is.

Think ETF’s volgt voor de volgende producten een gelijk gewogen (Equal Weight) index. Deze indices worden berekend en gepubliceerd door Markit:

1MSCI Research (2010), Update on MSCI Equal Weighted Indices
2S&P indices research & design (2010), Equal Weight Indexing, Seven Years later